Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

Η ΠΕΡΙΩΝΥΜΟΣ ΚΑΙ ΠΡΟΦΗΤΙΚΗ ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΧΑΛΚΗΔΟΝΟΣ ΜΕΛΙΤΩΝΟΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΑΡΝΑΒΑΛΟ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Σε ένα παλαιότερο ένθετο του Κυριακάτικου φύλλου της εφημερίδας Ελεύθερος Τύπος (17.3.2013)  Θρησκευτικά Αναγνώσματα, το οποίο έχει ως θέμα “Οι Απόκριες και η Χριστιανική Θρησκεία”, δημοσιεύτηκε κείμενο του Κωνσταντίνου Ι. Μπελέζου, Καθηγητή της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, που αφορά στην περίφημη ομιλία του μακαριστού Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος για τον “Καρνάβαλο” (Μητροπολιτικός Ναός Αθηνών 8.3.1970). 
Νομίζω πως και μόνο αυτή την ομιλία να είχε εκφωνήσει ο επιφανής αυτός ιεράρχης του Οικουμενικού Θρόνου, θα είχε μείνει στην ιστορία.
Το κείμενο του καθηγητού Κ. Μπελέζου, είναι μία εξονυχιστική, θα λέγαμε, μελέτη πάνω στην ομιλία του Γέροντος Χαλκηδόνος και τα περί αυτήν. 
Ο Κ. Μπελέζος αναφέρεται και αυτός στις σφοδρές αντιδράσεις που προκάλεσε τότε η ομιλία – με πλήρη βιβλιογραφική τεκμηρίωση – αλλά και στην ουσία της ομιλίας, δηλ. στο υψηλό θεολογικό περιεχόμενό της, ασύμβατο – κατά πως φάνηκε – με την Ελλαδική θρησκευτική πραγματικότητα. Επίσης, αναλύει το γλωσσικό ιδίωμα της ομιλίας, την δομή της (κηρυγματική τεχνική) και επισημαίνει με έμφαση την εκπληκτική δεξιοτεχνία του Μελίτωνος στην ερμηνεία του βιβλικού λόγου και την επικαιροποίησή του, σύμφωνα με τις εκάστοτε και τις διαχρονικές ανάγκες του ανθρώπου. 
Παραθέτω στη συνέχεια κάποια αποσπάσματα από το άρθρο του Κ. Μπελέζου σχετικά με τις αντιδράσεις που προκλήθηκαν από την ομιλία: 
“Σε μια εποχή κατά την οποία η Ελλάδα ζούσε υπό καθεστώς στρατιωτικής δικτατορίας και κυριαρχούσε το πνεύμα της σωματειακής ευσέβειας, το κήρυγμα του Μελίτωνος προκάλεσε πρωτοφανές ενδιαφέρον, τέτοιο που δεν είχε προκαλέσει μέχρι τότε κήρυγμα από τον άμβωνα του Μητροπολιτικού Ναού. Επέσυρε όμως και την μήνιν από πρόσωπα και ομάδες θρησκευομένων που είχαν αποδυθεί, κατά τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, σε έναν άνευ προηγουμένου αγώνα κατά των καρναβαλικών εκδηλώσεων, ιδίως εκείνων της Πάτρας...”. Ποιος πρωτοστατούσε σ' αυτόν τον “αγώνα”; Μα φυσικά ο Φλωρίνης Αυγουστίνης Καντιώτης, από αρχιμανδρίτης ήδη. Σύμφωνα με τον καθηγητή Κ. Μπελέζο, ο Φλωρίνης Αυγουστίνος “παρεξήγησε, όπως ήταν αναμενόμενο, την πρόσκληση του τελευταίου προς τον καρναβαλίζοντα άνθρωπο του παρόντος κόσμου, ο οποίος μεταμφιεζόμενος μπορεί να εκφράζει τη βαθύτατη ανάγκη του για εσωτερική μεταμόρφωση, κι εξέλαβε το κήρυγμά του ως στρεφόμενο προσωπικώς εναντίον του. Ξεκινώντας από μια μάλλον εκκλησιοπολεμική αποτίμηση της καταστάσεως ... κατηγόρησε ευθέως την κηρυγματική ερμηνεία του Χαλκηδόνος ως “αντορθόδοξη”, “ασεβή”, “βλάσφημη” και “σκανδαλώδη”. Χαρακτήρισε τον “ταλαίπωρο” Μελίτωνα ως “τον μεγαλύτερον και απαισιώτερον υποκριτήν, διότι υπό την προσωπίδα ορθοδόξου ιεράρχου έκρυπτεν αρχιερέα του Βάκχου, καλούντα τον χριστιανικόν λαόν εις εκδήλωσιν λατρείας προς τα ξόανα”, το δε κήρυγμά του ως “κήρυγμα σουρεαλιστικής τέχνης, περιφρονητικόν και καταλυτικόν του ενδόξου παρελθόντος της Εκκλησίας”. Κάνοντας χρήση όλων αυτών των χαρακτηρισμών ο Αυγουστίνος, εμήνυσε διά τηλεγραφήματος τον Μελίτωνα ενώπιον της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος (13.3.1970) και απαίτησε, εκτός πάσης κανονικής τάξεως, “να δικασθή” ο Μελίτων και “να καθαιρεθή προς παραδειγματισμόν” (!!!) 
Σχεδόν μισός αιώνας πέρασε από τότε και το σκηνικό είναι το ίδιο – φευ – αγαπητοί συνοδίτες. Τότε μηνύθηκε και έπρεπε “να καθαιρεθή” ο Μελίτων. Σήμερα ζητούνται “καθαιρέσεις” από τους ...απογόνους του Καντιώτη, για πολλούς ιεράρχες του Οικουμενικού Θρόνου, ακόμα και για τον ίδιο τον Πατριάρχη! Το πρόσχημα το ίδιο: “η κακοδοξία”, “ο οικουμενισμός” και άλλα παρόμοια γελοιωδέστατα. Τι βαθειά, αλήθεια, υστέρησις για την Εκκλησία μας, τόσα χρόνια το ίδιο σκηνικό; 
Με την ευκαιρία ας επαναλάβω εδώ: Αυτό που λέγεται στην Ελλάδα “οικουμενισμός” δεν υπάρχει. Υπάρχει μόνο στη νοσηρή φαντασία κάποιων διεστραμμένων που θέλουν συνεχώς να σπέρνουν ζιζάνια στο σώμα της Εκκλησίας. Κι αν κάποιοι σύγχρονοι, ενάρετοι και αγιασμένοι θεολόγοι και ποιμένες χρησιμοποίησαν τον όρο, αυτό δε σημαίνει τίποτα. Δηλαδή δεν εκφράζει την συνείδηση της Εκκλησίας γι' αυτό που υποτίθεται πως είναι ο “οικουμενισμός”. Τα περί “παναιρέσεως” είναι αστειότητες και αθλιότητες μαζί. Βλέπουμε ήδη στην Εκκλησία της Σερβίας – και όχι μόνο - τα σχίσματα αυτής της “λογικής”. Και φυσικά ο “οικουμενισμός” γεννάει διάφορες “αιρέσεις” όπως τον “ονοματοκρυπτισμό” (κατά π. Θ. Ζήσην) και άλλες παρόμοιες γελοιότητες. 
Όσο αυτές οι ομάδες που έχουν αποδυθεί σ' ένα “κυνήγι μαγισσών” (βλ. “αιρετικών”) και κινούνται σ' αυτή την αντιεκκλησιολογική τακτική, δεν απομονώνονται από την Εκκλησία της Ελλάδος, η ίδια θα εξακολουθεί να είναι “όμηρός” τους. Με αποτέλεσμα να μην μπορεί να μιλήσει προφητικά στο σύγχρονο κόσμο. Να μην μπορεί να αρθρώσει λόγο αληθινά θεολογικό και όχι νοσηρά καταγγελτικό ή ένοχα σιωπηρό.
Τον τελευταίο καιρό, λόγω "εξτρεμισμού" των "αντιοικουμενιστών", έχουμε - ευτυχώς! - παραπομπές στο Συνοδικό Δικαστήριο των κληρικών Θ. Ζήση, Ν. Μανώλη, αλλά και κάποιων από την Μητρόπολη Φλωρίνης. Ας ελπίσουμε στην οριστική αποβολή τους από το σώμα της Εκκλησίας, κάτι άλλωστε που οι ίδιοι επέλεξαν με την "αποτείχισή" τους. 
Ευτυχώς το Οικουμενικό Πατριαρχείο διασώζει ακόμα την παράδοση του Γέροντος Χαλκηδόνος, κι αυτό είναι μια παρηγοριά, δηλ. την θεολογία της καταλλαγής και της ενότητας. Γιατί όπως εύστοχα σημειώνει ο καθηγητής Κ. Μπελέζος “αυτή ακριβώς είναι, εν τέλει, η αποστολή της Ορθοδόξου Εκκλησίας στον κόσμο σήμερα: να επαναφέρει το αίτημα της ενότητας, κατεξοχήν δε της χριστιανικής ενότητας, και να μπορέσει – εν τη δυνάμει του Αγίου Πνεύματος – να εργασθεί για τη θεραπεία των πληγών του παρελθόντος και την επισυναγωγή των πάντων σε αυτήν”.
Και μη ξεχνάμε αυτό που είχε πει προφητικά ο αείμνηστος Γέρων Χαλκηδόνος για τους καιρούς μας: «Ἡ χθὲς παρῆλθε πρὸ πολλοῦ, οὔτε κἂν τὴν σήμερον ζῶμεν, μᾶς προέλαβεν ἡ μεθαύριον». Κι ακόμα: "Ὑποκρινόμενοι τὴν χθές, ἀπουσιάζομεν ἀπὸ τὴν σήμερον καὶ ἡ αὔριον ἔρχεται ἄνευ ἡμῶν."

Σάββατο, 17 Φεβρουαρίου 2018

Η ΣΟΥΪΤΑ ΜΠΑΛΕΤΟΥ "ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ" ΤΟΥ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ ΠΟΥ ΑΓΑΠΗΣΕ Ο ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ

Από το πρόγραμμα της συναυλίας της Ορχήστρας των Χρωμάτων της 28-3-1990

Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου
Στις 28 Μαρτίου 1990, ημέρα Τετάρτη, παρακολούθησα στο ΠΑΛΛΑΣ την 4η συναυλία της Ορχήστρας των Χρωμάτων, της νεοϊδρυθείσης τότε ορχήστρας από τον Μάνο Χατζιδάκι (Νοέμβριος 1989) που τάραξε τα νερά των μουσικών πραγμάτων της χώρας.
Το πρόγραμμα της συναυλίας ανατρεπτικό. Στο πρώτο μέρος Το βόδι πάνω στα κεραμίδια του Μιγιώ και 4 άριες με τον τενόρο Σώτο Παπούλκα. Στο δεύτερο μέρος η Ελληνική Αποκριά, σουίτα μπαλέτου του Μίκη Θεοδωράκη.
Έμεινα άναυδος με την Ελληνική Αποκριά ή Carnaval του Θεοδωράκη. Έργο που άρχισε να γράφεται το 1947, όταν ο συνθέτης ήταν εξόριστος στην Ικαρία, και ολοκληρώθηκε το 1953 με αφορμή τον ομώνυμο μύθο που εμπνεύστηκαν ο Βασίλης Ρώτας και ο Σπύρος Βασιλείου (μια απλή ερωτική ιστορία από την Αποκριά στην Παλιά Αθήνα) και απέδωσε το Ελληνικό Χορόδραμα της μεγάλης χορογράφου Ραλλούς Μάνου, η οποία χόρεψε και τον κύριο ρόλο. Η χορεύτρια και μετέπειτα χορογράφος Ντόρα Τσάτσου ερμήνευσε το ρόλο του Παιδιού της ταβέρνας. 
Ο Θεοδωράκης βασίστηκε για το έργο, στα σχέδια που είχε ήδη κάνει όταν ήταν εξόριστος στην Ικαρία. Τότε που τον είχαν εντυπωσιάσει τα λαϊκά τραγούδια που τραγουδούσαν οι συνεξόριστοί του, και ιδιαίτερα ο «Ανδρέας Ζέππος», ένα δημοφιλές τραγούδι του μικρασιάτη Γιάννη Παπαϊωάννου. Πράγματι, το θέμα του τραγουδιού αυτού κυριαρχεί στο «Μεγάλο Χορό». Σημειώνουμε ότι το τραγούδι αυτό άρεσε πολύ και στον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος μας έδωσε μια ορχηστρική διασκευή του στις "Πασχαλιές μέσα από τη νεκρή γη". 
Όμως από κει και πέρα, όλα τα υπόλοιπα μελωδικά θέματα μπορούν να θεωρηθούν σαν προαναγγέλματα της μετέπειτα τραγουδιστικής του περιόδου. Με το ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ ο Θεοδωράκης επιχειρεί για πρώτη φορά να «ντύσει» νεοελληνικές μελωδίες και χορούς με συμφωνικά ορχηστρικά χρώματα. Αργότερα θα χαρακτηρίσει την προσπάθειά του αυτή σαν «μετασυμφωνική» μουσική. Δηλαδή αναζήτηση της χρυσής τομής μεταξύ της λαϊκής και της έντεχνης μουσικής. 

Μακέτα του σκηνικού και κοστουμιών του Σπύρου Βασιλείου
Δομημένο, λοιπόν, με συνιστώσες του λαϊκού και του δημοτικού μας πολιτισμού, το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στην Όπερα της Ρώμης τον Μάρτιο του 1953. Το Ελληνικό Χορόδραμα, που έκλεινε τότε τρία χρόνια ζωής, έδωσε τρεις παραστάσεις στην Όπερα της Ρώμης, ύστερα από επίσημη πρόσκληση της Ιταλικής Κυβέρνησης. Μαζί με τις επαναλήψεις των χοροδραμάτων του Μάνου Χατζιδάκι (καλλιτεχνικού διευθυντή του Ελληνικού Χοροδράματος) Έξι Λαϊκές Ζωγραφιές και Το Καταραμένο φίδι, παρουσιάστηκε και η Ελληνική Αποκριά, που ήταν η δεύτερη συνεργασία του Μ. Θεοδωράκη με το Ελληνικό Χορόδραμα (η πρώτη ήταν το 1952 με το Ορφέας και Ευρυδίκη). Την ορχήστρα διηύθυνε ο Ανδρέας Παρίδης. Υπάρχει μια ιστορική ηχογράφηση του 1954, υπό τον Ανδρέα Παρίδη. 
Το έργο σημείωσε μεγάλη επιτυχία και έκτοτε δόθηκε σε πολλές παραστάσεις στην Αθήνα. Με τη μορφή της συμφωνικής σουίτας παίχτηκε τον ίδιο χρόνο από την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών στην αίθουσα « Ορφεύς», πάντοτε υπό τη διεύθυνση του Ανδρέα Παρίδη.


Μ. Θεοδωράκης, Ανδρέας Παρίδης, Μ. Χατζιδάκις
Ρώμη  1953

Ο Μίκης Θεοδωράκης γράφει για εκείνη την εποχή:
"Νομίζω ότι ο Μάνος βρήκε τότε, στη δεκαετία του ’50, τον δρόμο του που αργότερα θα γινόταν και δικός μου δρόμος. Το θέατρο, το Ελληνικό Χορόδραμα και αργότερα ο κινηματογράφος τον βοήθησαν να λυτρωθεί από τις φαντασιώσεις των προτύπων της ευρωπαϊκής μουσικής και να ακολουθήσει έναν δρόμο μοναδικό, προσωπικό, πρωτότυπο και βαθιά ελληνικό. Ο Καραγκιόζης ήταν ένα καθαρό αριστούργημα γεμάτο μελωδικές ιδέες, η μια πιο φωτεινή απ’ την άλλη, και ρυθμικές παραλλαγές γεμάτες πρωτοτυπία και λάμψη. H πρώτη γραφή του για πιάνο ήταν για μένα και η πιο γνήσια και αποκαλυπτική. Όταν ακολούθησε η ενορχήστρωση, τότε άρχισαν και τα προβλήματα που παραμένουν άλυτα έως σήμερα. Πώς μπορείς να ενορχηστρώσεις ένα καθαρά ελληνικό έργο χωρίς να προδώσεις τον βαθύτερο χαρακτήρα του;
Στο μεταξύ η δική μου αγωνία συνεχιζόταν παίρνοντας όλο και πιο δραματική μορφή για μένα. Με το ένα μάτι στη Δύση και με το άλλο στην Ελλάδα… Τι να κάνω; Πώς να το κάνω; Πώς να συνδυάσω, πώς να παντρέψω αυτούς τους δύο κόσμους;

φωτογραφία από την παράσταση του Ελληνικού Χοροδράματος με την Ελληνική Αποκριά (1954)
Όταν άκουσε ο Χατζιδάκις τη δική μου Ελληνική Αποκριά τον είδα με μεγάλη μου ανακούφιση να συμφωνεί. Άλλωστε το έπαιζε συχνά με την Ορχήστρα των Χρωμάτων και είχε κάνει απόπειρες να ολοκληρώσει μια ηχοληψία όπως ο ίδιος την ήθελε: με τελειότητα. Τι ήταν εν τέλει το έργο αυτό; Νομίζω μια πρόταση για ενορχήστρωση ενός καθαρά ελληνικού μουσικού υλικού…
Ευτύχησα να είμαι μαζί του στην Όπερα της Ρώμης στα 1953, όταν ο Ανδρέας Παρίδης διηύθυνε με τους Ιταλούς μουσικούς τον Καραγκιόζη και την Ελληνική Αποκριά. Βγαίναμε και οι δύο για πρώτη φορά στην εμβληματική Ευρώπη των μεγάλων συμφωνιστών! Την επομένη εγώ θα πήγαινα στο Παρίσι να δαμάσω επιτέλους τα φαντάσματα της συμφωνικής μουσικής που με βασάνιζαν, ο δε Μάνος θα γύριζε στην Ελλάδα ακολουθώντας έναν δρόμο που ο ίδιος είχε στρώσει και που θα είχε ως αποτέλεσμα την κατάκτηση μιας κορυφής που ήταν ίσως η πιο ψηλή για όλους μας: το Ελληνικό Τραγούδι". (εφημ. Το Βήμα, 15-6-2003).




Ο Μάνος Χατζιδάκις στο πρόγραμμα εκείνης της συναυλίας της 28ης Μαρτίου 1990, οπότε και διηύθυνε την Ορχήστρα των Χρωμάτων στην Ελληνική Αποκριά σημείωνε:
"Η Ελληνική Αποκριά είναι γέννημα μιας περιθωριακής ευαισθησίας που έμελλε να σφραγίσει τον τόπο εδώ και 40 χρόνια, σε πείσμα των κρατούντων και των εμπόρων" Και σχολιάζοντας στη συνέχεια τα μέρη του έργου γράφει για την "Καμήλα": "Μες στην οποία υπάρχει το υπέροχο θέμα του σαξοφώνου που το έκλεψα συνειδητά για να γράψω το τραγούδι μου Το πέλαγο είναι βαθύ, πιστεύοντας όπως ο Στραβίνσκυ πως ...οι μεγάλοι κλέβουν ενώ οι μέτριοι μιμούνται".
Και καταλήγει ο Χατζιδάκις: "Οφείλω να ομολογήσω ότι κατέχομαι από ιδιαίτερη συγκίνηση που παρουσιάζω απόψε αυτό το έργο του Μίκη. Είναι ένα κομμάτι από τη ζωή μου".

Το 2005, χρονιά κατά την οποία γιορτάστηκαν τα 80χρονα του Μίκη, η Ορχήστρα των Χρωμάτων υπό τον Μίλτο Λογιάδη ερμήνευσε, στο πλαίσιο συναυλιών (στο Μέγαρο Μουσικής) με Συμφωνικά έργα του Θεοδωράκη, και την Ελληνική Αποκριά, που τόσο αγαπούσε ο Μάνος Χατζιδάκις. Αυτή η εκτέλεση κυκλοφόρησε και σε ψηφιακό δίσκο (Legend). 
Παραθέτουμε εδώ κάποια αποσπάσματα από το έργο, τα μέρη του οποίου είναι τα εξής:


Overture (Εισαγωγή) 
Men ’ s Dance (Ανδρικός χορός) 
Grand Dance (Μεγάλος Χορός) 
Erotic Dance (Ερωτικός Χορός) 
Divertimento (Ντιβερτιμέντο) 
Three Carnival Dances (Τρεις Χοροί του Καρναβαλιού) 
α. Maypole (Γαϊτανάκι) 
β. Little Horse (Αλογάκι) 
γ. Camel (Καμήλα) 
Girl ' s Dance (Χορός της Κοπέλας) 
Finale (Φινάλε)


Αξίζει εδώ να σημειώσουμε πως η ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΑΠΟΚΡΙΑ (CARNAVAL) παρουσιάστηκε τον Οκτώβριο του 1957 με τη Συμφωνική Ορχήστρα του B.B.C. υπό τη διεύθυνση του Collin Davis. 
Παραθέτουμε ένα μέρος της ιστορικής εκείνης ερμηνείας (πριν 60 χρόνια). 


Πολλά από τα μέρη του έργου αυτού ο συνθέτης τα ενσωμάτωσε στο μπαλέτο ΖΟΡΜΠΑΣ, στα 1988, κατά την επιθυμία του χορογράφου Lorca Massine και της Arena di Verona, που ήθελαν να αποτελείται από τους πιο λαμπρούς χορούς και τραγούδια του Θεοδωράκη.

Παραθέτουμε εδώ ένα κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη για το έργο. 
Στο κείμενό του αυτό ο Μ. Θεοδωράκης αναφέρεται και στις παραστάσεις στη Ρώμη, όπου παίχτηκαν και έργα του Μ. Χατζιδάκι. 

ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΤΗΚΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΤΑ "ΑΝΘΙΒΟΛΑ" ΣΤΟ "ΕΝ ΠΛΩ" (ΦΩΤΟ)


Στον χώρο του βιβλιοπωλείου Εν Πλω, στο κέντρο της Αθήνας,  παρουσιάστηκε σήμερα Σάββατο 17 Φεβρουαρίου το μεσημέρι, το πρώτο τεύχος της Ετήσιας Έκδοσης Χριστιανικού Διαλόγου και Πολιτισμού «Ανθίβολα» (εκδ. Εν πλω). 
Για την έκδοση μίλησαν οι πρωτεργάτες της, ο Σταύρος Γιαγκάζογλου, εκλεγμένος Επίκουρος Καθηγητής Δογματικής στο Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ και ο Δημήτρης Αγγελής, Ποιητής, Δρ. Φιλοσοφίας, Διευθυντής περιοδικού Φρέαρ, αλλά και οι: 
- π. Σταμάτης Σκλήρης, Αγιογράφος-ζωγράφος, Ιατρός και Θεολόγος. 
- Θανάσης Παπαθανασίου, Δρ. Θεολογίας, Αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη, Διδάσκων στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών. 
Την εκδήλωση πλαισίωσαν μουσικά: ο Χρήστος Μακρόπουλος  και μέλη του γνωστού συγκροτήματος Encardia. 
Ήταν μια ουσιαστικού περιεχομένου εκδήλωση, με καίριες και σημαντικές τοποθετήσεις από τους παρουσιαστές της έκδοσης, οι οποίοι έθεσαν επί τον τύπον των ήλων τα ζητήματα της σχέσης θεολογίας και πολιτισμού (ή καλύτερα πολιτισμών, όπως επισήμανε ο Θανάσης Παπαθανασίου), παράδοσης και ανανέωσης, διαλόγου της Εκκλησίας με τον σύγχρονο κόσμο, μέσα από μια γενναία αυτοκριτική του εκκλησιαστικού χώρου.
Ευχόμαστε τα "Ανθίβολα" να ανθούν και να φέρουν κι άλλο, "με λογισμό και μ' όνειρο". 


Ευαγγέλιο και Πολιτισμοί: Το ζωτικό, το εύθραυστο… 
Αυτόν τον άξονα είχε η τοποθέτησή μου κατά την παρουσίαση των ελπιδοφόρων «Ανθίβολων», το Σάββατο 17-2-2018, στον χώρο των εκδόσεων Εν Πλω (Αθήνα).  
Με δυο λόγια: Βασικό αξίωμα του Χριστιανισμού είναι ότι όποτε ο Θεός απευθύνεται στον άνθρωπο, μιλά τη γλώσσα του συνομιλητή του. Γλώσσα ρηματική ή κοινωνική. Και άρα, η ζωή του Θεού απευθύνεται στον άνθρωπο πάντα σαρκωμένη σε δεδομένα πολιτισμού. Δεν υπάρχει άσαρκο μήνυμα. Κι όταν ο άνθρωπος δίνει μαρτυρία, οφείλει να διακονεί νέες σαρκώσεις, στα δεδομένα του συνομιλητή του. Αλλά εδώ υπάρχει και μία ένταση: Η πίστη μπορεί να δημιουργήσει πολιτισμό, αλλά στη συνέχεια η πίστη μπορεί να εξατμιστεί, ενώ η πολιτισμική δημιουργία να εξακολουθήσει να υπάρχει. Από χριστιανικής σκοπιάς αυτή η εξακολούθηση δεν αρκεί. Ο πολιτισμός κληρονομείται, η πίστη όμως όχι. Κληρονομώντας έναν πολιτισμό, κληρονομείς το χνάρι της πίστης ή την πρόσκληση στην πίστη. Όχι όμως την ζωντανή πίστη στον ζωντανό θεό. Αυτή είναι γεγονός που πρέπει να συμβεί στον κάθε άνθρωπο προσωπικά. Η χριστιανική ζωή, λοιπόν, συνθέτει πολιτισμικές δημιουργίες (δεν υπάρχει ένα πράγμα που λέγεται «ο χριστιανικός πολιτισμός»), πάντα φρέσκες (η σάρκωση για να είναι σάρκωση οφείλει να σχετίζεται με το εκάστοτε σήμερα) και πάντα εύθραυστες. Η δε έννοια της σάρκωσης εμπεριέχει και ρήξεις με τη θανατίλα (την απανθρωπιά και την απελπισία) που υπάρχει σε κάθε πολιτισμό, ακόμα και τον υψηλότερο. Είπαμε: η σάρκωση ολοκληρώνεται στην Ανάσταση, θανάτω θάνατον πατώντας (επίκειται δημοσίευση της πλήρους τοποθέτησής μου). Ευχή μου, τα «Ανθίβολα» να δεξιωθούν γερά τη διασταύρωση χριστιανικής θεολογίας και πολιτισμικής / κοινωνικής ανθρωπολογίας. 



Στη φωτογραφία, η πρώτη σελίδα του κειμένου μου που φιλοξενήθηκε στο 1ο τεύχος των «Ανθιβόλων». Ένα θέμα για την αγαπημένη Αφρική. Νομίζω πως έχω δημοσιεύσει μέχρι τώρα άλλα εννέα μελετήματα για τη συνάντηση Χριστιανισμού και αφρικανικών πραγματικοτήτων (για την αφρικανική πολυγαμία, την έννοια της ασθένειας και ίασης, την ιεραποστολή κλπ). Αγάπες που επιμένουν και σε στέπες και σε οάσεις και σε ανηφόρες… 
ΘΑΝΑΣΗΣ Ν. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ / 18-2-2018

Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

ΤΟ ΔΙΚΟ ΜΟΥ ΚΑΡΝΑΒΑΛΙ

Ο αγώνας μεταξύ Αποκριάς και Σαρακοστής – Pieter Bruegel the Elder

Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος
Το δικό μου Καρναβάλι θα περιλάμβανε: 
- «Το Αποκρηάτικο Όνειρο» (A Dream in Carnival) της συνθέτριας Ελένης Λαμπίρη (κεφαλληνιακής καταγωγής που έζησε και έδρασε μεγάλο μέρος της ζωής της στην Πάτρα), σε λιμπρέτο Γρηγορίου Ξενοπούλου. Μια οπερέτα – η πρώτη γυναίκας συνθέτριας – που ανέβηκε στα Παναθήναια του 1913 και δεν ξαναπαίχτηκε ποτέ… 
- Την σουίτα μπαλέτου «Ελληνική Αποκριά» του Μίκη Θεοδωράκη, που είχε ανεβάσει το «Ελληνικό Χορόδραμα» της Ραλλούς Μάνου (1953-54), στην χορογραφία της Ρ. Μάνου ή και σε μια σύγχρονη εκδοχή, αν προτιμάτε. 
- Το έργο «Η τελευταία μάσκα – fallimento» του Κώστα Λογαρά, σε σκηνοθεσία Θόδωρου Τερζόπουλου, που ανέβηκε στην Πάτρα το 2006 στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας και σίγουρα θα έπρεπε να ξαναπαιχτεί. 
- Την ποιητική συλλογή «Πικρό Καρναβάλι» του Νάνου Βαλαωρίτη (Ψυχογιός 2013). 
- Την ποιητική συλλογή «Απόκρεω» του Βασίλη Αρφάνη (Γαβριηλίδης 2004). 
- Την όπερα του Τζουζέπε Βέρντι «Χορός Μεταμφιεσμένων» (Un ballo in maschera). 
- Την ορχηστρική σουίτα «Καρναβάλι των ζώων» (Le Carnaval Des Animaux και ο υπότιτλος Grande fantaisie zoologique) του σπουδαίου γάλλου συνθέτη Καμίγ Σεν Σανς (1835-1921). Πρόκειται για ένα από τα δημοφιλέστερα έργα κλασικής μουσικής για παιδιά. 
- Το "Καρναβάλι" (Carnaval, Op. 9) του Ρόμπερτ Σούμαν, για σόλο πιάνο (1834 - 1835). Ο υπότιτλος του έργου: Scènes mignonnes sur quatre notes (Μικρές σκηνές σε τέσσερις νότες). Αποτελείται από 21 μέρη που συνδέονται με ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Η χρονική του διάρκεια είναι περίπου 30 λεπτά. Ιδανική ερμηνεύτρια θα ήταν η Αλεξάνδρα Παπαστεφάνου, ειδική στον Σούμαν. 
- Τα «ανίερα-ιερά» παραδοσιακά τραγούδια της Αποκριάς, όπως τα εξέδωσε η Δόμνα Σαμίου


Μεγάλο καρναβάλι Οστάνδη 1934 – Felix Labisse

- Μια έκθεση ζωγραφικής με πίνακες διάσημων ζωγράφων για το Καρναβάλι , π.χ. Καρναβάλι του Harlequin του Joan Miro (1923) ή Καρναβάλι του Candido Portinari (1924) ή και το Καρναβάλι στην Αθήνα του Νικολάου Γύζη (1892). Φαντασθείτε να μεταφέρονταν όλοι οι σχετικοί πίνακες στην Πάτρα! Διεθνές γεγονός! 
- Μια έκθεση γλυπτικής, με αφορμή το Καρναβάλι. Παραγγελίες σε έλληνες γλύπτες για μια υπαίθρια καρναβαλική γλυπτοθήκη. 
- Μία θεολογική ημερίδα με αφορμή την περίφημη ομιλία του μακαριστού Γέροντος Χαλκηδόνος Μελίτωνος (ιεράρχου του Οικουμενικού Θρόνου) για τον Καρνάβαλο, που εκφωνήθηκε στον Μητροπολιτικό Ναό Αθηνών το 1970. 
- Τα κείμενα για τις Απόκριες στην Κωνσταντινούπολη του Γέροντος Χαλκηδόνος Αθανασίου (επίσης ιεράρχου του Οικουμενικού Θρόνου). 
- Τα «Επίκαιρα» για το Πατρινό Καρναβάλι, ήτοι συγκέντρωση όλου του παλιού, ασπρόμαυρου υλικού για τον θεσμό, καθώς και οι αναφορές σε ελληνικές ταινίες. 
Αυτά και κάποια άλλα ακόμα… 
Καλή Σαρακοστή, αγαπητοί συνοδίτες.


Καρναβάλι στην Αθήνα, Νικόλαος Γύζης (1892)

Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

ΤΑ "ΑΝΘΙΒΟΛΑ" ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΝΤΑΙ ΤΟ ΣΑΒΒΑΤΟ 17 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ ΣΤΟ "ΕΝ ΠΛΩ"


Δύο άνθρωποι των περιοδικών, ο Σταύρος Γιαγκάζογλου (Ίνδικτος, Αναλόγιον, Θεολογία) και ο Δημήτρης Αγγελής (Νέα Ευθύνη, Φρέαρ), υπό τη σκέπη των εκδόσεων «Εν πλω», διευθύνουν τη νέα ετήσια έκδοση χριστιανικού διαλόγου και πολιτισμού με τίτλο Ανθίβολα
Τα Ανθίβολα δεν φιλοδοξούν να προβάλλουν ιδεολογικά κριτήρια ή δεδομένα κοσμοείδωλα, αλλά να καλλιεργήσουν και να θεραπεύσουν την πνευματική δημιουργία και την πληρότητα του νοήματος μέσα από την ανάδειξη της σχέσης και του διαλόγου της χριστιανικής παράδοσης με τον πολιτισμό.
Η χριστιανική σκέψη και εμπειρία ‒και μάλιστα η ορθόδοξη‒ ουδέποτε υπήρξε ιδιωτική ή απλώς ατομική υπόθεση, αλλά αποτέλεσε πάντοτε προσωπική κατάθεση και μαρτυρία στον δημόσιο χώρο. Ως βιβλικός και πατερικός λόγος, ως δρώμενο της Λειτουργίας, ως ποιητική έκφραση και ως τέχνη, η χριστιανική παράδοση σμιλεύτηκε πάντοτε σε διάλογο και σε δημιουργική πρόσληψη του εκάστοτε πολιτισμού. Πέρα από οποιαδήποτε παγιωμένη ιδεολογία και κοσμοαντίληψη, τα Ανθίβολα έρχονται να υπηρετήσουν έναν ανοικτό και απροκατάληπτο διάλογο με την εποχή μας. Στους αντίποδες της κρίσης και του νοηματικού κενού και του αδηφάγου ρεύματος του πολιτιστικού καταναλωτισμού, που φαίνεται να κυριαρχεί σήμερα ως γενικότερο σύμπτωμα, τα Ανθίβολα αποβλέπουν στον ανεξάρτητο στοχασμό και στην κριτική και ερμηνευτική θεώρηση της πραγματικότητας που μας περιβάλλει, χωρίς αποκλεισμούς και προκαταλήψεις. 
Τα Ανθίβολα φιλοδοξούν να συγκεντρώσουν κοντά τους όλες τις ενδιαφέρουσες φωνές που μπορούν να συμβάλλουν σ’ έναν τέτοιο διάλογο. 
Στον πρώτο τόμο (Μάιος 2017) όπου φιλοξενείται μεταξύ άλλων και αφιέρωμα στον φονταμενταλισμό, δημοσιεύονται κείμενα των: Μητροπολίτη Περγάμου Ιωάννη (Ζηζιούλα), Κυριάκου Χαραλαμπίδη, π. Αντωνίου Πινακούλα, Νατάσας Κεσμέτη, π. Ευάγγελου Γκανά, Νικολάου Ασπρούλη, Γιώργου Βλαντή, Θανάση Ν. Παπαθανασίου, Ντήτριχ Μπονχέφερ, Δημήτριου Ν. Μόσχου, Σταύρου Γιαγκάζογλου, Δημήτρη Αγγελή, Βασίλη Τσιαμπούση, Εύης Βουλγαράκη-Πισίνα, π. Λάμπρου Καμπερίδη, Δημήτρη Μαυρόπουλου, Ισίδωρου Ζουργού, Ιβάν Μπούνιν, Πέτρου Κεφαλιακού, Δημήτρη Β. Τριανταφυλλίδη, Λυντί Νταττά, Ιωσήφ Βιβιλάκη. Το εξώφυλλο είναι του Χρήστου Κεχαγιόγλου, ενώ στο κέντρο του τόμου φιλοξενούνται 24 σχέδια του Αλέκου Κυραρίνη πάνω στην Αποκάλυψη, που φιλοτεχνήθηκαν ειδικά για τα Ανθίβολα


Οι εκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ παρουσιάζουν την Ετήσια Έκδοση Χριστιανικού Διαλόγου και Πολιτισμού «Ανθίβολα», το Σάββατο 17 Φεβρουαρίου και ώρα 12 το μεσημέρι στον χώρο του βιβλιοπωλείου Εν Πλω, (Χαρ. Τρικούπη 6-10, Εμπορικό Κέντρο Atrium). 
Θα μιλήσουν οι: 
- π. Σταμάτης Σκλήρης, Αγιογράφος-ζωγράφος, Ιατρός και Θεολόγος. 
- Θανάσης Παπαθανασίου, Δρ. Θεολογίας, Αρχισυντάκτης του περιοδικού Σύναξη, Διδάσκων στην Ανωτάτη Εκκλησιαστική Ακαδημία Αθηνών. 
- Δημήτρης Αγγελής, Ποιητής, Δρ. Φιλοσοφίας, Διευθυντής περιοδικού Φρέαρ. 
- Σταύρος Γιαγκάζογλου, εκλεγμένος Επίκουρος Καθηγητής Δογματικής στο Τμήμα Θεολογίας του ΕΚΠΑ. 
- Μουσική συμμετοχή: Χρήστος Μακρόπουλος - Μέλη του συγκροτήματος Encardia

Τετάρτη, 14 Φεβρουαρίου 2018

ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ "ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ" ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ

Δημήτρης Βερνίκος και Μάνος Χατζιδάκις, στις Βρυξέλλες, το 1965, για τους «Όρνιθες». © Αρχείο Δημήτρη Βερνίκου

Μία αποκαλυπτική συνέντευξη του σκηνοθέτη και στενού φίλου του Μάνου Χατζιδάκι Δημήτρη Βερνίκου, στο περιοδικό "Κ" της εφημερίδας Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, και στον Παύλο Παπαδόπουλο (Κυριακή 11-2-2018). 
Μεταξύ άλλων ο Δ. Βερνίκος μιλάει για την άγνωστη όπερα του Μάνου Χατζιδάκι "Μεταμορφώσεις". Το 1967 ο συνθέτης έγραψε, έστειλε και του αφιέρωσε το λιμπρέτο γι' αυτήν την όπερα, το οποίο δεν είναι γνωστό μέχρι σήμερα. Δεν ξέρουμε αν έγραψε και τη μουσική, αλλά ο Βερνίκος έχει στα χέρια του αυτό το λιμπρέτο, σε μια λιτή χειροποίητη έκδοση που έφτιαξε πριν από 50 χρόνια ο ίδιος ο Χατζιδάκις. Λέει ο Δ. Βερνίκος: 
"Ο μύθος των «Μεταμορφώσεων» αφορά μια κοινωνία χωρίς φύλα. Μπορεί ο μύθος μέσα στον μύθο να είναι η αλληγορία στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνα περί του ενιαίου ανθρώπινου όντος πριν από τη διάσπασή του σε δύο φύλα. Όμως ο συνθέτης δεν αναφέρει κάτι τέτοιο και πάντως ο προβληματισμός του δεν ήταν το πλατωνικό ιδεώδες μιας χαμένης αρμονίας. Ο άγνωστος μέχρι σήμερα χατζιδακικός μύθος θα μπορούσε να θεωρηθεί από ορισμένους προφητικός και συμβατός με την επικαιρότητα των πολύ σύγχρονων θεμάτων ταυτότητας φύλου, που απασχολεί όλο και περισσότερο τις δυτικές κοινωνίες. Ωστόσο, ο Δημήτρης Βερνίκος επισημαίνει ότι ο Χατζιδάκις δημιούργησε μια αλληγορία με βάση το φύλο, που είναι μεγαλύτερη και ανεξάρτητη από τον ίδιο τον προβληματισμό για το φύλο. Αν συμφωνήσουμε ότι αυτά που μας προσδιορίζουν είναι εκείνα που ταυτόχρονα μας οριοθετούν, τότε το φύλο αναδεικνύεται η ισχυρότερη και σαφέστερη οριοθέτηση. Κατά συνέπεια, ο Χατζιδάκις μέσα από τη θεωρητική σύλληψη μιας κοινωνίας χωρίς φύλα μοιάζει να ήθελε να εξερευνήσει τη λειτουργία και τη δυναμική μιας κοινωνίας χωρίς τα γνωστά όρια, αλλά με νέες παραμέτρους και πειθαρχίες. Οι «Μεταμορφώσεις» δεν είναι ένα... σεξουαλικό μανιφέστο, αλλά μια αλληγορία για μια κοινωνία που έχει καταλύσει οποιονδήποτε περιορισμό σε κάθε πεδίο σκέψης και δράσης, θέλοντας να φτάσει στη «συνολική ανταρσία".
Παραθέτουμε στη συνέχεια ολόκληρο το σχετικό αφιέρωμα του περιοδικού "Κ".
Επίσης, παραθέτουμε και το εξαιρετικό ντοκιμαντέρ του Δ. Βερνίκου "Μάνος Χατζιδάκις/Είδωλο στον καθρέφτη". 

Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018

ΣΤΟ ΣΥΝΟΔΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΚΑΘΑΙΡΕΣΗ ΠΑΡΑΠΕΜΠΟΝΤΑΙ ΟΙ ΚΛΗΡΙΚΟΙ Θ. ΖΗΣΗΣ ΚΑΙ Ν. ΜΑΝΩΛΗΣ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Στις 4 Φεβρουαρίου 2017 – πριν ένα χρόνο - δημοσιεύσαμε κείμενο με τίτλο: «ΑΜΕΣΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΘΑΙΡΕΣΗ ΤΩΝ ΚΛΗΡΙΚΩΝ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΖΗΣΗ, ΝΙΚΟΛΑΟΥ ΜΑΝΩΛΗ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΜΟΦΡΟΝΩΝ ΤΟΥΣ». 
Επαναλάβαμε στο κείμενο αυτό την άποψή μας, ότι οι κληρικοί της Μητροπόλεως Θεσσαλονίκης Θεόδωρος Ζήσης και Νικόλαος Μανώλης, αλλά και οι ομόφρονές τους (Αναστάσιος Γκοτσόπουλος, Πέτρος Χιρς κ.α.), θα έπρεπε προ πολλού να έχουν καθαιρεθεί. Και είχαμε εκφράσει την ελπίδα ότι η Εκκλησία δεν θα βραδύνει στο να τους καθαιρέσει, διότι δε νομίζουμε ότι υπάρχει άλλη λύση, αφού παραμένουν αμετανόητοι. Στο πρόσωπό τους θα έχει καταδικάσει την αίρεση του ευσεβισμού! 
Να, λοιπόν, που ήρθε η ώρα και όπως πληροφορηθήκαμε από σχετικές αναρτήσεις στο διαδίκτυο οι κληρικοί Θεόδωρος Ζήσης και Νικόλαος Μανώλης παραπέμπονται στο Συνοδικό δικαστήριο για καθαίρεση, με τις βαριές, αλλά αληθείς, κατηγορίες: 
1. του σχίσματος, 
2. της απείθειας και καταφρόνησης της προϊσταμένης εκκλησιαστικής αρχής, 
3. του σκανδαλισμού των πιστών, 
4. της εξύβρισης και της συκοφαντίας, 
5. της φατρίας. 
Η όλη στάση των δύο αυτών κληρικών εξακολουθεί να είναι προκλητική και μαρτυρεί περίτρανα την αμετανοησία τους. Αυτή η αμετανοησία πηγάζει, φυσικά, από έναν τεράστιο φαρισαϊσμό, τον οποίο διατυπώνει πανηγυρικά ο κληρικός Θ. Ζήσης σε επιστολή του προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης κ. Άνθιμο. Στο τέλος της επιστολής γράφει: Ἐγὼ εἶμαι βέβαιος γιὰ τὴν καλὴ πορεία τῆς διακονίας μου, γιατὶ ἀκολουθῶ τοὺς Ἁγίους καὶ ὄχι τὸν Βαρθολομαῖο καί «τοὺς σὺν αὐτῷ». 
Ας ελπίσουμε η Εκκλησία να καθαιρέσει άμεσα τους κληρικούς αυτούς με το τεράστιο «ΕΓΩ» και τις ακλόνητες βεβαιότητές τους. Δεν πρόκειται για τιμωρία, αλλά για επιτακτική πνευματική ανάγκη.

ΤΟ ΝΕΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΣΠΟΥΔΩΝ ΣΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ ΥΠΗΡΕΤΕΙ ΤΟ ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ


Στο σημερινό (13-2-2018) φύλλο της εφημερίδας "Φιλελεύθερος", η δημοσιογράφος Αναστασία Τσιβγούλη κάνει ένα ρεπορτάζ για το μάθημα των Θρησκευτικών με το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών και την στάση της Διοικούσας Εκκλησίας. 
Μου ζητήθηκε μια γνώμη, την οποία διετύπωσα ως εξής: 
"Κατά την άποψή μου το μάθημα των Θρησκευτικών στα σχολεία δεν κινδυνεύει από το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών. Η Εκκλησία της Ελλάδος είχε αποδεχθεί το αποτέλεσμα του διαλόγου με το Υπουργείο Παιδείας, καρπός του οποίου είναι οι "Φάκελλοι" του μαθήματος που διδάσκονται φέτος στα σχολεία. Στην ίδια γραμμή θα πρέπει να οδηγηθούμε και στα τελικά εγχειρίδια".
Προσθέτω εδώ ότι το Νέο Πρόγραμμα Σπουδών υπηρετεί το αυτονόητο για τους καιρούς μας. Οι όποιες ενστάσεις είναι εκτός τόπου και χρόνου.
Ελπίζω πως η Διοικούσα Εκκλησία δεν θα καταστεί "όμηρος" των αντιδρώντων και φωνασκούντων χωρίς λόγο. 

Δευτέρα, 12 Φεβρουαρίου 2018

ΜΙΑ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΜΑΝΟΥ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΞΟΡΙΣΤΟ ΣΤΗΝ ΙΚΑΡΙΑ ΜΙΚΗ ΘΕΟΔΩΡΑΚΗ


Του Παναγιώτη Αντ. Ανδριόπουλου 
Δημοσιεύουμε σήμερα μια ανέκδοτη, τετρασέλιδη επιστολή του Μάνου Χατζιδάκι προς τον εξόριστο στην Ικαρία Μίκη Θεοδωράκη, τον Αύγουστο του 1947. 
Ο Χατζιδάκις είναι ολοφάνερο πως συνέχεται από τις δύσκολες μέρες του καιρού και θαυμάζει τον Μ. Θεοδωράκη για τον αγώνα του. 
Ταυτόχρονα η επιστολή μας διασώζει πολύτιμες πληροφορίες για κλασικά έργα του Μ. Θεοδωράκη που γράφτηκαν εκείνον τον καιρό, και για τα οποία ήταν ενήμερος ο Χατζιδάκις. 
Μνημονεύει το trio, για το οποίο λέει πως δεν ξέρει αν ο πατέρας του Μίκη πήγε στον Λυκούδη το πρώτο μέρος. Πρόκειται, προφανώς, για το Trio για βιολί, τσέλο και πιάνο που συνέθεσε ο Θεοδωράκης το 1947. Ο Λυκούδης δεν είναι άλλος από τον σπουδαίο βιολιστή και αρχιμουσικό Γεώργιο Λυκούδη (1894-1955), ο οποίος έπαιζε, εκείνη την εποχή, σε πρώτη εκτέλεση πολλά έργα ελλήνων συνθετών, κυρίως σονάτες για βιολί και πιάνο. Ας σημειωθεί ότι το Trio αφιέρωσε ο Θεοδωράκης στον αείμνηστο Τάτση Αποστολίδη, σπουδαίο, επίσης, βιολιστή, μαθητή του Γ. Λυκούδη. 
Επίσης, τα πρελούδια, για τα οποία κάνει λόγο ο Χατζιδάκις, είναι τα 11 Πρελούδια για πιάνο, που συνέθεσε ο Μίκης την ίδια χρονιά. 
Από το χειρόγραφο του Χατζιδάκι κάναμε την μεταγραφή της επιστολής, βάζοντας σε αγκύλες κάποιες λέξεις (ευτυχώς ελάχιστες) που είναι εξαιρετικά δυσανάγνωστες. Ωστόσο δεν επηρεάζουν το νόημα του κειμένου. 

Αθήνα 26 Αυγούστου 1947 
Αγαπητέ μου Μίκη, 
Μόλις επέστρεψα απ’ τη Θεσσαλονίκη συνάντησα στου Λουμίδη τη κοπέλλα σου και μου είπε ότι εσώτερο είχε για σένα. Έχοντας τότες το χέρι μου – και μη ξεύροντας τι φασαρίες θα μου άνοιγε την επομένη, που διήρκεσαν 20 μέρες σχεδόν – της είπα ότι αμέσως θα καθόμουν να σου γράψω κι ότι επίσης θα περνούσα κι από το σπίτι σου. Εγχείρηση, πενικιλλίνες, αλλαγές, κόντεψα να χάσω τα λογικά μου από τους αφόρητους πόνους καθώς επίσης και τα δυο μου δάχτυλα του δεξιού μου χεριού που παρ’ ολίγο να μου τα κόψουν. Είναι τώρα τρεις – τέσσερεις μέρες που είμαι ολότελα καλά κι άρχισα να γράφω αυτά τα ορνιθοσκαλίσματα που βλέπεις, και πρώτη μου δουλειά είναι να σου γράψω. 
Χρυσέ μου, οι κακοτυχιές και οι ταλαιπωρίες είναι για τους ανθρώπους και μάλιστα γι’ αυτούς που συγκεντρώνουνε πολλή ζωή μέσα τους και ξεχωρίζουνε από «την εν μέσω ρευμάτων περιφερόμενη μάζα». Έτσι του λόγου σου …. να κρατήσεις μιας οποιασδήποτε φύσης συνέπεια δια τον εαυτό σου, ολοκληρωτικά, όμως δίχως συμβιβασμούς , […] που αποτελεί τη βαθειά ηθική υπόσταση της γεννιάς μας. Ξέρω καλά πως δεν έχεις ανάγκη από θαρραλέα λόγια και ότι περισσότερο ανάγκη έχω εγώ, που νοιώθω ένα είδος δοσιλογισμού, εξακολουθώντας να περιφέρουμαι στην αμαρτωλή πρωτεύουσά μας. Ό,τι τάξει η μοίρα μας, Και συνεχώς μου έρχεται ένας στίχος του Μαλρώ για κάθε ώρα που περνάει, στο νου, ίσως από τους πιο ωραίους στίχους που έχω διαβάσει ποτές, στίχος απόλυτα δυνατός για τις δύσκολες μέρες και νύχτες που περνάμε. «… Κι αν τούτη η νύχτα είναι μια νύχτα της μοίρας – ας είναι βλογημένη μέχρι που να χαράξει η αυγή». 
Δεν ξεύρω μα μ’ έχει κάμει τεράστια εντύπωση, τόσο που θέλω να γράψω μουσική πάνω σ’ αυτό.
Αυτός ο στίχος φτάνει στο […] ματος θρησκευτικού. Προϋποθέτει τόση συγκρότηση εσωτερική, ώστε κι αυτή τη μοίρα μας, σε μια οποιαδήποτε μορφή της, να είμαστε έτοιμοι να τη δεχτούμε μ’ όλο μας το είναι. 
Αυτός ο στίχος με κάνει δυνατό. Γράψε μου τι φτιάχνεις εκεί πέρα, πώς βλέπεις, πώς διάγεις τον προσωρινά εξόριστον βίον σου – σ’ αυτό δεν πιστεύω να ‘χεις αμφιβολίες. Δεν ξεύρω …. αν πήγε ο πατέρας σου το πρώτο μέρος του trio καθώς και το Δοκίμιο, στον Λυκούδη, και τι του είπε, γιατί δεν πήγα σπίτι σου τόσες μέρες. Ήξερα πως θα πήγαινε την επομένη της συναντήσεώς μου με την κοπέλλα σου. Εσύ συνεχίζεις την μεταγραφή στην ορχήστρα των άλλων δύο τμημάτων; 
Μου έλεγαν για το αρμόνιο. Ότι σου είναι απαραίτητο για την ενορχήστρωση και από την άλλη μεριά είναι βέβαιο πως θα στο […..] ο Λυκούδης, να στο στείλουν. Αν δεν σου …. τελείωσε την ενορχήστρωση και ξεκουράσου πνευματικά, στο λίγο υπόλοιπο χρόνο που σου μένει να είσαι εξόριστος, Γιατί οπωσδήποτε δεν μπορεί να εξακολουθήσει για πολύ η κατάσταση τούτη. Τα πρελλούδια σου τα είδα και τα έχω εγώ. Θέλουν νομίζω μια επεξεργασία από πάνω. Ορισμένα είναι περίφημα. 
Γράψε μου πολλά, θα τα δεχτώ με μεγάλη χαρά κι εγώ ευτύς θα σ’ απαντήσω με μεγαλύτερο γράμμα. Γράψε μου επίσης τι θες να σου κάμω εδώ, είμαι ολάκερος στη διάθεσή σου. 
Φιλώντας σε πολύ 
Ο φίλος σου Μάνος 
Υ.Γ. 
Μάνος Γ. Χατζιδάκις 
Μάνου 3. Παγκράτι Αθήναι


Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΑΡΗ ΑΝΔΡΕΟΠΟΥΛΟΥ "Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑ"


«Η Εκκλησία δεν συμβιβάζεται με τυραννίες» 
Ο επίτιμος Πρόεδρος της «Χριστιανικής Δημοκρατίας» Μανώλης Μηλιαράκης για τις σχέσεις Εκκλησίας – Πολιτείας κατά την περίοδο της Επταετίας μ΄ αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Η Εκκλησία κατά τη δικτατορία 1967-1974», του θεολόγου καθηγητή Χάρη Ανδρεόπουλου, από τις εκδόσεις «Επίκεντρο». 

Σάββατο, 10 Φεβρουαρίου 2018

Η ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΤΗΣ ΓΑΜΟΒΑΦΤΙΣΗΣ ΕΙΝΑΙ ΕΙΣΑΓΟΜΕΝΗ;


Διχογνωμία επικρατεί, ως γνωστόν, στην Ιεραρχία της Εκκλησίας της Ελλάδος για την επικρατήσασα γαμοβάφτιση. 
Κάποιοι μητροπολίτες εξέδωσαν εγκυκλίους δια των οποίων απαγορεύουν από του νυν την τέλεση δύο μυστηρίων – του γάμου και της βαπτίσεως – διαδοχικώς, θεωρώντας πως αυτό απάδει της παραδόσεως, της λειτουργικής τάξης και όχι μόνο… 
Η τέλεση του μυστηρίου του γάμου και η βάπτιση – αμέσως μετά – των παιδιών των νεονύμφων, αποτελεί, ουσιαστικά, και αμνήστευση των προγαμιαίων σχέσεων, λέγεται. Είναι δυνατόν τα παιδιά του ζευγαριού να είναι, ενίοτε, παράνυμφοι στους γάμους των γονέων των και στη συνέχεια βαπτιζόμενοι; 
Παρά ταύτα υπάρχουν ουκ ολίγοι «παραδοσιακοί» αρχιερείς οι οποίοι έχουν αποδεχτεί …σιωπηρώς την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί. Οι πιο «προοδευτικοί» της Ιεραρχίας αποδέχονται την εν λόγω πρακτική, ενστερνιζόμενοι την αγωνία των νέων ζευγαριών αλλά και τη δύσκολη οικονομική συγκυρία που διανύουμε, διατείνονται κάποιοι… 
Όμως, το ενδιαφέρον είναι μια πρόσφατη ανακάλυψή μου, σε ένα ταξίδι μου στη Γαλλία. 
Η γαμοβάφτιση είναι, επίσης, συνήθης πρακτική και στους Ρωμαιοκαθολικούς, εδώ και πολλά χρόνια. Στην πρόσκληση που δημοσιεύουμε εδώ (στα γαλλικά), φαίνεται καθαρά αυτό που συμβαίνει πλέον και στην Ελλάδα: Προηγείται ο γάμος και έπεται η βάπτιση. 
Το ερώτημα προκύπτει αβίαστα: Πώς επικράτησε στη χώρα μας η γαμοβάφτιση στους ναούς; Μήπως είναι εισαγόμενο προϊόν; Και δη εκ της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας; 
Π.Α.Α.

ΣΤΟ ΜΟΝΠΕΛΙΕ ΜΕ ΤΗΝ ΕΚΣΤΑΤΙΚΗ LA FIESTA ΤΟΥ ISRAEL GALVAN (ΦΩΤΟ)


Στο Μονπελιέ της Γαλλίας, στην θαυμάσια Όπερα Berlioz, ζήσαμε άλλη μια εκστατική La fiesta, με τον μεγάλο Israel Galvan και τους συνεργάτες του.
Κάθε φορά σα να είναι η πρώτη.
Δύο παραστάσεις στην Βαρκελώνη, οκτώ στην Αβινιόν, δύο στο Λουξεμβούργο, μία στο Μονπελιέ, κι όμως κάθε φορά η La fiesta "ανθεί και δένει στην καρδιά και ξανακαινουργώνει"!
Με τους φίλους Χαράλαμπο Καλαπανίδα, Roni Bou Saba, Δημήτρη Καραδήμα, για άλλη μια φορά διαλεχθήκαμε μουσικά με τη σκηνή από το κοινό κι είναι αυτό πραγματικά κάτι ξεχωριστό, ενίοτε εξωτικό! 
Ευχαριστούμε τον Israel Galvan για την εμπιστοσύνη και την ανοιχτή πρόσκληση για την La fiesta πάση τη κτίσει. 
Ευχαριστούμε και την χορογράφο Γιώτα Πεκλάρη και το Playground για την υποστήριξη, προκειμένου να συμμετέχουμε στην παραγωγή όπως απαιτούν οι διεθνείς προδιαγραφές.  


Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

ΤΑΞΙΔΕΥΟΝΤΑΣ ΜΕ ΚΑΡΑΒΙ ΤΗΝ ΜΟΥΣΙΚΗ ΠΟΙΗΤΙΚΗ...

Χθες βράδυ, Πέμπτη 8 Φεβρουαρίου 2018, στο Ίδρυμα Θεοχαράκη, ένα ταξίδι με καράβι γοργοτάξιδο, στην μουσική ποιητική της θάλασσας. 
Με τις Κυρίες Δάφνη Πανουργιά, Αγγελίνα Τκάτσεβα και Ιουλίτα Ηλιοπούλου. 


Related Posts with Thumbnails